Chapitro XXXII

Asno-oreli spriceskas de la kapo di Pinochio, qua pose transformeskas ad asno olqua brameskas.

Quo esis la surprizo ? Me ipsa dicos a vi ke ta surprizo esas ke kande Pinochio vekis, lu, kompreneble, grateskis lua kapo e lore lu remarkis... Ka vi povas divinar quon lu remarkis ?

Kun granda surprizo lu remarkis ke lua oreli plulongigesis per plu kam duadek centimetri. Vi omna savas ke la pupeo, de lua nasko, havis tre mikra oreli, tante mikra oreli ke per nuda okulo oli esis nevidebla. Vi imaginez Pinochio lor remarkar ke lua oreli plulongigesis tante multe dum la nokto ke oli aspektis brosili.

Nemediate lu serchis spegulo por observar su, ma pro ke lu trovis nula spegulo lore lu plenigis kuveto de aquo ed observis su sur la aquo-surfaco. Lu vidis to quon lu nulatempe volis observar: su ipsa beligita da du splendida asno-oreli. Vi imaginez la chagreno, la shamo e la desespero di la povra Pinochio !

Lu ploreskis, krieskis, bateskis lua kapo kontre la parieti di la chambro, ma samatempe ke lua desespero plugrandeskis anke plulongigeskis lua oreli kun piloza extremajo.

Pro la kriado, bela marmoto, qua lojis en la supra etajo, eniris la chambro di Pinochio. Kande la marmoto vidis la deliranta Pinochio olu nemediate questionis a lu:

-Quo eventas a vu, kara vicino?

-Me esas malada, kara marmoto, tre malada... e mea maladeso esas pavorigiva ! Ka vu savas palpar la pulsado?

-Kelke.

-Lore palpez mea pulsado por savar ka me febras.

La marmoto, per olua dextra pedo, palpis la karpo di Pinochio, e sospirante dicis a la pupeo:

-Kara amiko, me regretas dicar a vu mala novajo...

-Quo esas ?

-Vu esas malada pro tre mala febro...

-Quala febro esas ta ?

-Olu esas la febro di la asno !

-Me savas nulo pri ta febro ! -respondis la pupeo qua nemediate komprenis ilua desfortuno.

-Lore me ipsa explikos a vu quo esas ta febro -dicis la marmoto-. Vu devas savar ke ye du o tri hori pos nun vu ne plus esos pupeo nek puero...

-E quo me esos?

-Ye du o tri hori pos nun vu transformesos a vera asno, quala ti qui tiras charioti transportanta kauli e latugi a la verdaji-merkato.

-Ho ! Me esas desfortunoza ! Me esas desfortunoza ! -klamis Pinochio dum ke lu sizis e tiris lua oreli, quale se oli esus di altra persono.

-Kara amiko -dicis la marmoto por konsolacar la pupeo-, quon vu povas agar? Yen vua fato. En la libri di la saveso onu skribis ke la pueri ociera, qui preferas sencese ludar kam lektar libri, asistar la skolo e la docisti, fine li transformesos a mikra asni.

-Ma ka to vere eventas? -questionis la singlutanta pupeo.

-Maxim desfortunoze to vere eventas ! Plorar esas neutila. Vu devis pensar pri to antee !

-Ma me ne esas la kulpanta, marmoto, kredez mea paroli, la kulpanta esas Mecho...

-Qua esas Mecho ?

-Samskolano. Me volis retroirar a mea hemo, me volis esar obediema, me volis esar studiema... ma Mecho dicis a me: "Pro quo vu volas studiar, do tedar vu ? Pro quo vu volas asistar la skolo ? Venez kun me a la Lando de la Ludili; en ta lando onu nulatempe devas studiar, e ni povos amuzar ni de la jornesko a la noktesko, ni esos sempre felica".

-E pro quo vu aceptis la konsilo di ta falsa amiko, di mala kompano?

-Pro ke... pro ke, kara marmoto, me esas pupeo senraciona... e senkordia. Ho ! Se mea kordio esabus mem tre mikra lore me abandonus mea kara Feino, elqua amis me kom vera matro, e pluse elu tante multe agis por helpar me... e nun me ne plus esus pupeo... ma racionoza puero... Ho ! Ma se me trovas ta Mecho lore me dicos a lu to quon lu ne volas askoltar !

E Pinochio intencis ekirar la chambro, ma kande lu esis apud la pordo lu memoris ke lu havas asno-oreli, e shamoza pro ke lu ne volis montrar oli publike, quon lu agis ? Lu metis granda kotona boneto qua kovris lua kapo til lua nazo.

Pose lu ekiris la chambro e sercheskis Mecho omnaloke. Pinochio serchis Mecho sur la stradi, en la teatro-baraki, en omna loki, ma lu ne trovis Mecho. Pinochio questionis a ti quin lu trovis sur la stradi ka li vidis Mecho, ma nulu vidabis lu. Lore lu iris a la hemo di Mecho; kande Pinochio arivis a la domo lu manuo-frapis la pordo..

-Qua esas vu ? -questionis Mecho de la internajo.

-Esas me ! -respondis la pupeo.

-Vartez dum poka sekundi e pose me apertos la pordo.

Pos triadek minuti de vartado fine Mecho apertis la pordo. Vi imaginez la surprizo de Pinochio kande lu vidis lua amiko Mecho kun granda kotona boneto olqua kovris lua kapo til lua nazo. Vidir la boneto di Mecho kelke konsolacis Pinochio, qua pensis "Kad anke mea amiko esas malada? Ka lua maladeso anke esas la asno-febro ?"

Simulante ne vidir la boneto, Pinochio questionis a Mecho:

-Quale vu standas, kara Mecho ?

-Tre bone, quale muso en fromajo.

-Ka vu ne mentias ?

-Pro quo me dicus mentiajo ?

-Lore, pro quo vu metas ta boneto olqua parkovras vua oreli ?

-Mediko preskriptis a me metar ta boneto pro genuala doloro. E vu, kara pupeo, pro quo vu metas kotona boneto olqua kovras vua kapo til vua nazo ?

-Mediko preskriptis a me metar ta boneto pro vunduro en pedo.

-Ho ! Povra Pinochio !

-Ho ! Povra Mecho !

Pos ta paroli li restis silence dum plura minuti. Li simple interregardis burleske. Fine la pupeo, per miela voco, dicis a lua kompano:

-Efacez dubito quan me havas, kara Mecho, ka vu sufris ulafoye orelala maladeso ?

-Nulatempe ! E ka vu ?

-Nulatempe ! Ma depos la jornesko orelo kelke doloras.

-Anke orelo kelke doloras.

-Kad anke vua orelo doloras ?... E qua orelo doloras?

-La du oreli, e ka vu ?

-La du oreli; ka la sama maladeso ?

-Supozeble yes.

-Ka vu povus agar ulo favore me, Mecho ?

-Ya yes, kun plezuro, quale ?

-Ka vu povas deskovrar vua oreli ?

-Pro quo me ne montrus oli a vu? ma unesme me volas vidar le vua, kara Pinochio.

-No, no, unesme vu devas montrar le vua.

-No, kara amiko, unesme vu, e pose me.

-Nu -dicis lore la pupeo-, ni paktez.

-Quala pakto ?

-Ni samatempe desmetez la boneti, ka vu konkordas ?

-Me konkordas.

-Do adavane !

E Pinochio konteskis laute:

-Un ! Du ! Tri !

Kande li audis la parolo "tri", li samatempe sizis la boneti e lansis oli a la aero. E lore onu povis vidar ceno nekredebla, ma tote certa. Pinochio e Mecho, lor vidar ke lia maladeso esas la sama, vice tristeskar, li agiteskis lia enorma oreli, e pos mil grimaci, li fine lansis sonora ridego.

E li ridis e ridis e ridis sencese, ma en la ridado subite Mecho cesis ridar e lu shanceleskis e lua koloro altereskis. Lu dicis a Pinochio:

-Helpez me, helpez me, Pinochio !

-Quo eventas a vu ?

-Aye ! Me ne plus povas stacar per mea gambi.

-Anke me ne plus povas stacar -klamis ploranta e shancelanta Pinochio.

Dume lia dorsi kurvigis su adavane e per quar pedi li marcheskis, jiris e kureskis en la chambro. Dum la kurado lia brakii transformeskis a gambi, lia vizaji plulongigesis e transformesis a muzeli, e lia dorsi parkovreskis da grizea pili, kun poka nigra makuli ronda.

Ma ka vi savas quala instanto esis la maxim mala por ta du desfortunoza pueri? La instanto maxim mala e vexanta esis la instanto kande li remarkis ke kaudo spriceskis.

Li, opresita da la shamo, intencis plorar e lamentar lia desfortuno. Ma li tote ne sucesis ! Vice jemi e lamenti, asno-bramadi ekiris lia boki; li sonore bramis kore:

-Iaaa, iaaa, iaaa, iaaa !

Ye ta instanto ulu frapetis la pordo, e de la exterajo voco dicis:

-Apertez la pordo ! me esas la mikra viro, la dilijenco-duktisto qua transportis vi a ta lando. Apertez nemediate la pordo, o vi repentos ne obediir me !